Długi po upadłości konsumenckiej: co zostaje umorzone, a co trzeba spłacić?

Upadłość konsumencka miała być końcem. Spłaciłeś plan, sąd wydał postanowienie, a po kilku miesiącach przychodzi SMS od firmy windykacyjnej albo list o „zaległości do uregulowania”. Albo jesteś jeszcze w trakcie planu spłaty i nie wiesz, czy telefony od wierzyciela w ogóle są legalne. Ten poradnik wyjaśnia, które długi upadłość naprawdę umarza, które zostają i co zrobić, gdy ktoś wciąż żąda pieniędzy.

Kiedy długi po upadłości konsumenckiej naprawdę znikają?

Ogłoszenie upadłości nie kasuje długów od razu. To dopiero początek postępowania. Zwykle wygląda ono tak:

1. Ogłoszenie upadłości. Sąd wyznacza syndyka, czyli osobę, która prowadzi Twoją upadłość. Wierzyciele zgłaszają mu swoje długi. Od tej chwili sprawami długów zajmuje się syndyk i sąd, a nie Ty.
2. Plan spłaty wierzycieli. Sąd ustala, ile i jak długo masz płacić. Zasadą jest plan na nie dłużej niż 36 miesięcy. Jeśli sąd uzna, że do niewypłacalności (sytuacji, w której nie możesz spłacać długów) doprowadziłeś celowo albo przez rażące niedbalstwo, plan trwa od 36 do 84 miesięcy (art. 491¹⁵ ust. 1 i 1a Prawa upadłościowego). Gdy Twoja sytuacja wskazuje, że nie dałbyś rady spłacać czegokolwiek, sąd może umorzyć długi bez ustalania planu.
3. Postanowienie o umorzeniu. Gdy wykonasz plan, sąd stwierdza to postanowieniem i umarza niezaspokojone długi powstałe przed ogłoszeniem upadłości (art. 491²¹ ust. 1).

Dopiero ostatni krok sprawia, że dług przestaje istnieć w sensie prawnym. Zachowaj to postanowienie na zawsze. To Twój najważniejszy dokument przy każdym kontakcie z wierzycielem.

Czy wierzyciel może ściągać dług? Zależy od etapu

Których długów upadłość konsumencka nie umarza?

Ustawa wymienia długi, które zostają z Tobą także po wykonaniu planu (art. 491²¹ ust. 2). Nie podlegają umorzeniu:

• alimenty;
• renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci;
• grzywny orzeczone przez sąd;
• orzeczony przez sąd obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia za krzywdę;
• nawiązki i świadczenia pieniężne orzeczone jako środek karny albo w związku z poddaniem sprawcy próbie;
• naprawienie szkody z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem;
• długi, które umyślnie zataiłeś, jeśli wierzyciel przez to nie brał udziału w postępowaniu.

Jeśli Twój dług należy do tej listy, windykacja może go dalej dochodzić i wezwanie do zaprzestania nic tu nie zmieni. W każdym innym przypadku sprawdź, kiedy dług powstał.

Windykacja dzwoni mimo umorzenia. Co zrobić krok po kroku

Zdarza się to częściej, niż się wydaje. Dług bywa sprzedawany kolejnym funduszom, a informacja o umorzeniu nie zawsze trafia do nowego właściciela. Część firm liczy też po prostu na to, że spanikujesz i zapłacisz. Nie musisz. Zrób to tak:

1. Nie płać i nie uznawaj długu. Nie podpisuj ugody, nie obiecuj spłaty przez telefon i nie wpłacaj „symbolicznej kwoty na dowód dobrej woli”.
2. Sprawdź dokumenty. Potrzebujesz postanowienia o ogłoszeniu upadłości i postanowienia o umorzeniu zobowiązań, najlepiej z informacją, że jest prawomocne. Ustal, czy dług powstał przed ogłoszeniem upadłości i czy nie należy do długów nieumarzalnych.
3. Wyślij pisemne wezwanie do zaprzestania windykacji. Napisz, że dług został umorzony, podaj sygnaturę sprawy i datę postanowienia, załącz jego kopię i zażądaj zaprzestania kontaktów w sprawie tego długu oraz potwierdzenia na piśmie.
4. Wyślij listem poleconym i zachowaj potwierdzenie nadania oraz kopię pisma.
5. Zbieraj dowody. Zapisuj daty telefonów, rób zrzuty ekranu SMS-ów i maili. Przydadzą się w skardze.

Wierzyciel dalej naciska. Co dalej?

• Reklamacja. Gdy wierzycielem jest bank, firma pożyczkowa albo inna instytucja finansowa, złóż reklamację na piśmie. Instytucja musi na nią odpowiedzieć.
• Rzecznik Finansowy. Jeśli reklamacja nic nie da, możesz poprosić Rzecznika Finansowego o pomoc w sporze z instytucją finansową.
• Sąd. Jeśli wierzyciel pozwie Cię o umorzony dług, nie ignoruj pism z sądu. Powołaj się na postanowienie o umorzeniu w odpowiedzi albo w sprzeciwie. Przy nakazie zapłaty masz tylko 14 dni, więc przeczytaj poradnik Dostałeś nakaz zapłaty z sądu.
• Komornik. Komornik nie może ściągać umorzonego długu. Jeśli mimo to zajmie Ci konto albo pensję, działaj od razu, najlepiej z prawnikiem, bo terminy na obronę przed komornikiem są krótkie.

Jeśli windykator nęka Cię telefonami, przeczytaj też poradnik Nękanie przez windykatora. A jeśli nie wiesz, które pisma od windykacji są groźne, a które możesz spokojnie odłożyć, przeczytaj artykuł Windykacja straszy pismami.

BIK i KRD po upadłości konsumenckiej

Po umorzeniu sprawdź swoje raporty w BIK i w biurach informacji gospodarczej (KRD, BIG InfoMonitor, ERIF). Jeśli umorzony dług dalej widnieje tam jako aktualna zaległość, masz podstawę, żeby żądać aktualizacji albo usunięcia wpisu. Do wpisów w KRD i BIG służy wezwanie do wykreślenia z KRD/BIG.

Najczęstsze błędy po upadłości konsumenckiej

• Wpłata „na zgodę”. Nawet mała wpłata na umorzony dług daje windykatorowi argument, że dług uznajesz.
• Brak kopii postanowienia. Bez niego trudno szybko udowodnić umorzenie. Jeśli je zgubiłeś, poproś sąd o odpis.
• Załatwianie sprawy przez telefon. Rozmowa nie zostawia śladu. Pismo wysłane listem poleconym tak.
• Ignorowanie pism z sądu. Umorzenie nie działa samo w sądzie. Musisz się na nie powołać w terminie.
• Mylenie starych i nowych długów. Długi z okresu po ogłoszeniu upadłości trzeba spłacić normalnie.

Najczęstsze pytania