Wezwanie do złożenia wykazu majątku: co wpisać i jak złożyć komornikowi

W kopercie od komornika jest pismo z prośbą o „wykaz majątku”. Pod spodem termin i pouczenie o odpowiedzialności karnej. Wiele osób czyta to i czuje, że ktoś właśnie zaczął je przesłuchiwać. W praktyce to jedna z prostszych rzeczy w całej egzekucji. Trzeba tylko wiedzieć, o co komornik pyta, jak odpowiedzieć zgodnie z prawdą i jak to złożyć, żeby mieć sprawę z głowy. Ten poradnik przeprowadzi Cię przez to po kolei.

Skąd w ogóle wzięło się to wezwanie

Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, czyli najczęściej wyroku albo nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności. Żeby ściągnąć dług, musi wiedzieć, z czego może go ściągnąć. Jeśli wierzyciel nie wskazał mu majątku, komornik z urzędu sprawdza rejestry i wzywa dłużnika do złożenia wykazu majątku. Tak stanowi art. 801 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

To znaczy, że wezwanie nie jest karą ani sygnałem, że coś przeskrobałeś. To rutynowy krok, który komornik robi w bardzo wielu sprawach. Dostaje je zarówno ktoś, kto ma mieszkanie i samochód, jak i ktoś, kto od roku żyje z pomocy rodziny.

Wezwanie do wykazu pojawia się tylko w trakcie egzekucji. Jeśli dopiero dostajesz pisma od windykatora albo nakaz zapłaty z sądu, to jeszcze inny etap. O tym, co zrobić z nakazem, piszemy w poradniku Dostałeś nakaz zapłaty z sądu: masz 14 dni.

Wykaz u komornika to nie to samo co wyjawienie majątku w sądzie

Te dwie rzeczy brzmią podobnie i dlatego wiele osób się ich boi tak samo. Różnią się jednak trybem i tym, jak bardzo angażują Twój czas.

Ten poradnik dotyczy pierwszej kolumny. Jeśli wezwanie przyszło z sądu i jest w nim mowa o posiedzeniu i przyrzeczeniu, to jest wyjawienie majątku i rządzi się innymi zasadami.

Ile masz czasu na złożenie wykazu

Przepisy nie podają jednego terminu dla wszystkich. Termin wyznacza komornik i wpisuje go w wezwaniu. Bywa krótki, dlatego od razu sprawdź datę i zapisz ją sobie w telefonie albo w kalendarzu.

Na wezwaniu znajdziesz też sygnaturę sprawy, zwykle zaczynającą się od liter „Km” (na przykład Km 1234/26). Ten numer wpiszesz w swoim piśmie, żeby komornik od razu wiedział, której sprawy dotyczy wykaz.

Jeśli termin już minął, nie odkładaj sprawy dalej. Obowiązek nie wygasa razem z terminem. Wykaz złożony z kilkudniowym opóźnieniem jest dużo lepszy niż żaden, bo to brak wykazu uruchamia kolejne kroki opisane niżej.

Co się stanie, jeśli zignorujesz wezwanie

Lepiej to wiedzieć niż się domyślać. Kodeks opisuje tę ścieżkę dość dokładnie w art. 801¹ k.p.c.

• Grzywna. Jeśli bez usprawiedliwionej przyczyny nie złożysz wykazu albo nie odpowiesz na pytanie komornika, komornik może ukarać Cię grzywną. Grzywna nie zwalnia z obowiązku, wykaz i tak trzeba złożyć.
• Przymusowe doprowadzenie. Jeśli po grzywnie wykazu nadal nie ma, wierzyciel może złożyć wniosek, a komornik zwraca się wtedy do sądu o nakazanie przymusowego doprowadzenia Cię w celu złożenia wykazu.
• Poszukiwanie majątku. W pouczeniu komornik informuje też, że przy braku wykazu wierzyciel może zlecić mu poszukiwanie Twojego majątku (art. 801² k.p.c.).

Brzmi poważnie, ale zauważ jedną rzecz. Grzywna i przymusowe doprowadzenie grożą tylko wtedy, gdy wykazu nie ma. Kiedy go złożysz, tych kroków nie będzie. Wierzyciel może natomiast zlecić poszukiwanie majątku także po złożeniu wykazu, jeśli komornik nie znalazł majątku w rejestrach (art. 801² k.p.c.).

Co dokładnie trzeba wpisać w wykazie

Wykaz ma być prawdziwy i zupełny. Prawdziwy, czyli bez upiększania i bez zaniżania. Zupełny, czyli obejmujący wszystko, o co pyta komornik. Kancelarie komornicze często dołączają do wezwania własny druk. Układ bywa różny, ale pytania powtarzają się prawie wszędzie. Poniżej masz je zebrane w prostą listę.

Przy rzeczach i należnościach podaje się, gdzie się znajdują, a przy współwłasności także wielkość udziału. Nie musisz załączać wyceny. Wystarczy rzetelny opis, na przykład „Samochód osobowy, rok produkcji 2011, nr rej. WX 12345”.

„Nic nie mam”. Jak to zapisać, żeby było dobrze

To częsta sytuacja i częsty powód, dla którego ludzie w ogóle nie odpowiadają. Myślą, że skoro nie mają majątku, to nie ma czego wpisywać. A komornik czeka właśnie na tę informację.

Zasada jest prosta: przy każdym punkcie, w którym nic nie masz, wpisujesz „nie posiadam”. Nie zostawiasz pustych pól, bo puste pole może wyglądać tak, jakbyś pytanie przeoczył albo coś ukrył. Kilka przykładów, jak może to brzmieć:

• „Nie posiadam żadnych nieruchomości ani udziałów w nieruchomościach.”
• „Nie posiadam oszczędności, lokat ani papierów wartościowych.”
• „Nie posiadam ruchomości o wartości przekraczającej 500 zł.”
• „W ciągu ostatnich 5 lat nie dokonywałem darowizn ani sprzedaży istotnych składników majątku.”

Jeśli nie masz stałego dochodu, napisz wprost, z czego zaspokajasz bieżące potrzeby, na przykład „utrzymuję się dzięki pomocy finansowej rodziców”. To nie jest powód do wstydu, tylko uczciwy opis Twojej sytuacji.

Sytuacje, które budzą najwięcej obaw

Pomagają mi rodzice albo partner

Wpisujesz, że utrzymujesz się z ich wsparcia. Nie podajesz ich zarobków ani ich majątku, bo wykaz dotyczy Ciebie. Ich pieniądze nie stają się przez to Twoim majątkiem.

Mieszkam w wynajętym pokoju bez umowy

Podajesz adres, pod którym naprawdę mieszkasz, i podstawę, na przykład „najem pokoju na podstawie ustnej umowy” albo „mieszkanie u rodziny, bez tytułu prawnego”. Mieszkanie właściciela nie jest Twoim majątkiem i komornik nie może go zająć za Twój dług.

Mam konto w aplikacji, z którego prawie nie korzystam

Wpisz je. Każde konto, również w banku internetowym czy aplikacji płatniczej, jest rachunkiem w rozumieniu wykazu. Jeśli pominiesz konto, nawet z niewielką kwotą, wykaz przestaje być zupełny, a właśnie to potwierdzasz podpisem.

Dorabiam dorywczo

Uczciwie: każdy dochód trzeba wpisać, także zlecenia od czasu do czasu i pracę bez umowy. Wiemy, że to krępujące. Ale wykaz podpisujesz pod rygorem odpowiedzialności karnej, a dochód, który wyjdzie później, kosztuje znacznie więcej nerwów niż jedno zdanie w piśmie. Opisz go krótko, na przykład „okazjonalne prace remontowe, średnio około 800 zł miesięcznie”.

Mam firmę, ale jest zawieszona

Wpisz ją z nazwą i datą zawieszenia. Zawieszona działalność nadal istnieje w rejestrze, więc jej pominięcie wyglądałoby na zatajenie.

W mieszkaniu są rzeczy, które nie są moje

Do wykazu wpisujesz tylko swój majątek. Telewizor partnera czy laptop służbowy pracodawcy nie są Twoje. Jeśli komornik mimo to zajmie cudzą rzecz, jej właściciel może domagać się zwolnienia jej spod egzekucji. Służy do tego wniosek o zwolnienie ruchomości spod egzekucji.

Nie wiem nawet, skąd jest ten dług

Wykaz złóż i tak, bo to obowiązek wobec komornika, niezależny od tego, czy zgadzasz się z długiem. Równolegle możesz ustalić, kto jest wierzycielem i ile wynosi zadłużenie. Pomaga w tym wniosek o informację o długu.

Czy komornik zabierze wszystko, co wpiszę?

Nie. To obawa, przez którą ludzie kuszą się, żeby coś „zapomnieć”. Wpisanie rzeczy do wykazu nie oznacza, że zostanie zajęta.

Prawo chroni wiele przedmiotów przed egzekucją. Art. 829 k.p.c. wyłącza między innymi przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego rodziny, pościel, bieliznę i ubrania codziennego użytku. Z wynagrodzenia i z konta komornik nie może zabrać wszystkiego, bo obowiązują kwoty wolne od zajęcia. Więcej o tym, czego komornik nie może ruszyć, piszemy w artykule Komornik zapukał do drzwi: jakie masz prawa.

Ważne jest coś innego. Zatajenie rzeczy w wykazie jest podaniem nieprawdy, a za to odpowiada się karnie (art. 233 § 6 Kodeksu karnego). Rzecz chroniona przepisami i tak zostałaby u Ciebie. Zatajona może za to stać się problemem znacznie większym niż sam dług.

Jak złożyć wykaz majątku krok po kroku

1. Przeczytaj wezwanie. Zapisz termin, sygnaturę sprawy (Km) i adres kancelarii komornika. Sprawdź, czy komornik dołączył własny druk.
2. Zbierz informacje. Ostatni PIT, wyciąg z kont, dowód rejestracyjny auta, jeśli masz. Wystarczy wieczór przy stole.
3. Wypełnij wykaz punkt po punkcie. Przy każdym punkcie wpisz konkretną informację albo „nie posiadam”. Bez pustych pól.
4. Podpisz oświadczenie. Na końcu wykazu potwierdzasz, że jest prawdziwy i zupełny i że znasz odpowiedzialność karną za fałszywe oświadczenie. Bez tego oświadczenia wykaz nie spełnia wymogu z art. 801¹ § 1 k.p.c.
5. Złóż wykaz. Osobiście w kancelarii komornika (poproś o potwierdzenie na kopii) albo listem poleconym na adres z wezwania. Możesz też złożyć wykaz ustnie do protokołu w kancelarii.
6. Zachowaj dowody. Kopię wykazu i potwierdzenie nadania albo pieczątkę wpływu. To Twój dowód, że obowiązek został spełniony w terminie.

Czy w wykazie zadeklarować spłatę?

Część druków komorniczych ma na końcu miejsce na deklarację spłaty: w całości do określonego dnia, w ratach albo z adnotacją, że w tej chwili spłaty nie deklarujesz. Nie jest to obowiązkowe i nie wpływa na to, czy wykaz jest poprawny.

Deklaracja może pomóc, bo pokazuje komornikowi i wierzycielowi, że nie uciekasz od sprawy. Ale wpisuj tylko taką kwotę, którą naprawdę udźwigniesz co miesiąc. Lepiej napisać, że spłacisz dług, gdy Twoja sytuacja się poprawi, niż obiecać 500 zł miesięcznie i po dwóch ratach przestać płacić.

Jeśli chcesz rozłożyć dług na raty na stałe, osobną drogą jest porozumienie z wierzycielem. Możesz złożyć mu wniosek o rozłożenie długu na raty. Pamiętaj, że o ugodzie decyduje wierzyciel, nie komornik.

Najczęstsze błędy w wykazie majątku

• Brak odpowiedzi, bo „i tak nic nie mam”. To najprostsza droga do grzywny.
• Puste rubryki zamiast słów „nie posiadam”.
• Pominięte konto, zwykle drugie, w aplikacji albo dawno nieużywane.
• Brak podpisanego oświadczenia o prawdziwości i zupełności wykazu.
• Brak kopii i dowodu wysłania, przez co trudno potem wykazać, że wykaz dotarł.

Wykaz majątku a dalszy los egzekucji

Złożenie wykazu nie zatrzymuje egzekucji i nie zmniejsza długu. Spełniasz po prostu obowiązek wobec komornika. Dalej komornik prowadzi sprawę według przepisów: zajmuje to, co można zająć, albo stwierdza, że majątku nie ma.

Jeśli majątku faktycznie nie ma, a wierzyciel nie wskaże nowych źródeł, egzekucja może zostać umorzona jako bezskuteczna. Nie jest to jednak automat i zależy od konkretnej sprawy, dlatego nie traktuj tego jako obietnicy. Pewne jest jedno: uczciwy, kompletny wykaz złożony na czas sprawia, że nie dokładasz sobie problemów, których dało się uniknąć.

Najczęstsze pytania