Przedawnienie długu: po ilu latach dług się przedawnia i jak to sprawdzić?

List od funduszu, o którym nigdy nie słyszałeś. W środku stara pożyczka albo rachunek za telefon sprzed kilku lat, a kwota urosła o odsetki i koszty. Pierwszy odruch to zapłacić albo zadzwonić i się dogadać. Zanim to zrobisz, sprawdź, czy dług nie jest przedawniony. Zajmie Ci to chwilę, a może oszczędzić sporo pieniędzy.

Czym jest przedawnienie długu?

Przedawnienie nie kasuje długu. Dług dalej istnieje, ale wierzyciel traci możliwość skutecznego ściągnięcia go przez sąd i komornika. W sprawach przeciwko konsumentom działa to mocno: po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zapłaty od konsumenta (art. 117 § 2¹ Kodeksu cywilnego). Sąd sprawdza przedawnienie sam, nawet jeśli o nim nie napiszesz.

Tylko wyjątkowo, ze względów słuszności, sąd może nie uwzględnić przedawnienia wobec konsumenta (art. 117¹ k.c.). Bierze wtedy pod uwagę na przykład to, jak długo wierzyciel czekał i dlaczego.

Jeśli jednak zapłacisz przedawniony dług, pieniędzy nie odzyskasz (art. 411 pkt 3 k.c.). Dlatego najpierw sprawdzasz, potem decydujesz.

Po ilu latach przedawnia się dług?

Ważne: kupno długu przez fundusz nie zeruje terminu. Nowy wierzyciel przejmuje dług w takim stanie, w jakim był, razem z biegnącym przedawnieniem.

Jak policzyć przedawnienie? Przykład krok po kroku

1. Ustal datę wymagalności. To dzień, w którym dług trzeba było zapłacić, na przykład termin płatności faktury albo ostatniej raty. Jeśli firma wypowiedziała umowę, liczy się dzień, od którego mogła żądać całej kwoty naraz.
2. Dodaj termin. Dla chwilówki 3 lata, dla długu z wyroku 6 lat.
3. Przesuń koniec na 31 grudnia. Termin przedawnienia kończy się ostatniego dnia roku kalendarzowego (art. 118 k.c.).
4. Sprawdź przerwy. Jeśli w tym czasie wierzyciel poszedł do sądu albo komornika, albo Ty uznałeś dług, termin liczy się od nowa.

Co przerywa przedawnienie długu?

Przerwanie oznacza, że termin zaczyna biec od początku (art. 123 § 1 k.c.). Przedawnienie przerywa:

• każda czynność przed sądem lub komornikiem podjęta, żeby dług dochodzić, ustalić albo ściągnąć: pozew, wniosek do e-sądu, wniosek o wszczęcie egzekucji;
• uznanie długu przez Ciebie, czyli przyznanie, że dług jest Twój. Może to być podpisane oświadczenie, ale też prośba o raty, propozycja ugody albo wpłata części długu.

Telefony, SMS-y i wezwania do zapłaty od windykacji nie przerywają przedawnienia. Liczy się sąd, komornik albo Twoje uznanie.

Dostałeś wezwanie od funduszu. Co zrobić?

1. Nie dzwoń, nie płać, nie podpisuj. Kilka dni zwłoki na tym etapie niczym Ci nie grozi.
2. Zażądaj dokumentów na piśmie. Poproś o umowę, z której wynika dług, datę wymagalności, wyliczenie kwoty, dokument, z którego wynika, że fundusz kupił dług, i informację, czy dług był dochodzony w sądzie. Takie pismo nie jest uznaniem długu, jeśli nie przyznajesz w nim, że dług jest Twój.
3. Policz przedawnienie na podstawie odpowiedzi, jak w przykładzie wyżej.
4. Jeśli dług jest przedawniony, możesz odpisać, że dług jest przedawniony i nie zgadzasz się na zapłatę. Jeśli nie jest, możesz rozważyć raty albo ugodę, ale z pełną wiedzą.

Przedawniony dług w sądzie: nie ignoruj nakazu zapłaty

To najważniejsza część tego poradnika. Sąd bada przedawnienie z urzędu, ale tylko na podstawie tego, co ma w aktach. W e-sądzie nakaz zapłaty wydaje się bez rozprawy, na podstawie danych podanych przez wierzyciela. Jeśli dostaniesz nakaz i nic nie zrobisz, po 14 dniach nakaz się uprawomocni, czyli stanie się ostateczny. Wtedy przedawniony dług staje się długiem stwierdzonym nakazem, z nowym, 6-letnim terminem, i może trafić do komornika.

Dlatego przy każdym nakazie zapłaty składasz sprzeciw w terminie 14 dni i piszesz w nim, że dług jest przedawniony. Prawnicy nazywają to zarzutem przedawnienia. Jak to zrobić, krok po kroku opisujemy w artykułach Dostałeś nakaz zapłaty z sądu i Nakaz z e-sądu: jak złożyć sprzeciw. Gotowe pismo znajdziesz tutaj: sprzeciw od nakazu zapłaty z e-sądu albo sprzeciw od nakazu ze zwykłego sądu.

Najczęstsze błędy przy starych długach

• Prośba o raty przy przedawnionym długu. Uznajesz dług i tracisz możliwość powołania się na przedawnienie. Więcej o tym w poradniku Jak rozłożyć dług na raty.
• Liczenie terminu od daty listu z funduszu. Liczy się data wymagalności długu, a nie data, kiedy ktoś sobie o nim przypomniał.
• Zapominanie o końcu roku. Termin kończy się 31 grudnia, więc dług bywa przedawniony kilka miesięcy później, niż się wydaje.
• Ignorowanie poczty z sądu. Przedawnienie nie pomoże, jeśli nakaz się uprawomocni.
• Wiara w „ostateczne przedsądowe wezwanie”. Część pism od windykacji tylko udaje urzędowe. Sprawdź, które są groźne, w artykule Windykacja straszy pismami.

Najczęstsze pytania