Jak rozłożyć dług na raty? Wniosek do wierzyciela krok po kroku

Zaczyna się od jednej spóźnionej raty. Potem przychodzą wezwania, odsetki rosną, a telefony z windykacji dzwonią o różnych porach. W pewnym momencie kwota robi się tak duża, że spłata całości naraz po prostu nie wchodzi w grę. Wtedy wiele osób przestaje reagować, bo nie widzi wyjścia. A wyjście jest i nie wymaga pieniędzy, których nie masz. Możesz sam zaproponować spłatę w ratach. Ten poradnik pokazuje, jak to zrobić krok po kroku.

Czy wierzyciel musi się zgodzić na raty?

Nie. Rozłożenie długu na raty to ugoda, a na ugodę obie strony muszą się zgodzić. Nikt nie zmusi wierzyciela do przyjęcia Twojej propozycji. To jednak nie znaczy, że prośba nie ma sensu.

Przy kredycie w banku prawo daje Ci konkretne narzędzie. Gdy spóźniasz się ze spłatą, bank wysyła wezwanie z terminem co najmniej 14 dni roboczych i musi w nim napisać, że możesz złożyć wniosek o restrukturyzację, czyli o zmianę warunków albo terminów spłaty. Masz na to 14 dni roboczych od otrzymania wezwania. Bank powinien taką zmianę umożliwić, jeśli uzasadnia ją jego ocena Twojej sytuacji finansowej. Tak stanowi art. 75c Prawa bankowego.

Przy firmie pożyczkowej albo windykacyjnej takiego przepisu nie ma, ale rachunek jest prosty. Sąd, komornik i lata ściągania długu kosztują wierzyciela czas i pieniądze. Regularne raty bywają dla niego po prostu bardziej opłacalne. Dlatego rozsądna, konkretna propozycja ma realną szansę.

Zanim poprosisz o raty: sprawdź przedawnienie

To najważniejszy punkt całego poradnika, a większość osób o nim nie wie.

Długi się przedawniają. Gdy minie termin przedawnienia, wierzyciel wciąż może Cię prosić o zapłatę, ale w sądzie możesz podnieść zarzut przedawnienia i wtedy przegra. Problem w tym, że prośba o rozłożenie długu na raty to uznanie długu. A uznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego). Termin zaczyna wtedy biec od nowa.

Jeśli dług jest świeży, z ostatniego roku czy dwóch, i wiesz, że jest Twój, możesz spokojnie przejść dalej.

Do kogo napisać? To zależy od etapu sprawy

Ta sama prośba o raty wygląda inaczej w zależności od tego, gdzie jest Twoja sprawa. Znajdź w tabeli swój etap.

Jeśli dostałeś już pismo z sądu, przeczytaj najpierw nasz poradnik Dostałeś nakaz zapłaty z sądu: masz 14 dni. Tam termin jest ważniejszy niż wszystko inne.

Jak policzyć ratę, na którą naprawdę Cię stać

Najczęstszy błąd to proponowanie raty „żeby się zgodzili”, a nie takiej, którą da się płacić. Ugoda zerwana po dwóch miesiącach to gorsza sytuacja niż brak ugody. Wierzyciel widzi wtedy, że nie dotrzymujesz słowa, a często w ugodzie jest zapis, że po zaległości cała kwota staje się natychmiast wymagalna.

Policz to na kartce w trzech krokach:

1. Dochód. Ile realnie wpływa co miesiąc: pensja, zasiłki, świadczenia.
2. Koszty stałe. Czynsz, rachunki, jedzenie, dojazdy, leki, raty innych długów. Bez zaniżania.
3. Zapas. Z tego, co zostanie, odłóż część na nieprzewidziane wydatki. Ratę zaproponuj z reszty.

Przykład: zostaje Ci 500 zł miesięcznie. Zaproponuj 300 albo 350 zł, a nie 500. Jeśli masz kilka długów, nie oddawaj całej nadwyżki jednemu wierzycielowi, bo pozostali też się upomną.

Co napisać we wniosku o rozłożenie długu na raty

Wniosek nie musi być długi. Musi być konkretny. Wierzyciel dostaje dziesiątki ogólnych próśb typu „proszę o raty”, a łatwiej zgadza się na taką, w której wszystko ma podane od razu.

• Twoje dane i dane wierzyciela, numer umowy albo sprawy z wezwania.
• Kwota długu, którą widzisz w wezwaniu.
• Konkretna propozycja: ile miesięcznie, od kiedy i do którego dnia miesiąca.
• Krótkie uzasadnienie, dlaczego nie spłacisz całości naraz: utrata pracy, choroba w rodzinie, niższe dochody. Bez długich zwierzeń, dwa, trzy zdania.
• Prośba o wstrzymanie odsetek karnych od dnia zawarcia ugody i o wstrzymanie działań windykacyjnych, w tym telefonów.
• Prośba o pisemną odpowiedź i o przesłanie projektu ugody na piśmie.

Jak wysłać wniosek i co dalej

1. Wyślij na piśmie. Listem poleconym na adres z wezwania albo e-mailem, jeśli wierzyciel go podaje, i zachowaj potwierdzenie wysłania. Rozmowa przez telefon nie zostawia śladu.
2. Zachowaj kopię wniosku. Przyda się, gdy sprawa trafi do sądu, bo pokazuje, że próbowałeś się dogadać.
3. Poczekaj na odpowiedź na piśmie. Często wierzyciel odpisuje z własną propozycją, na przykład wyższą ratą. Możesz negocjować.
4. Przeczytaj ugodę, zanim podpiszesz. Sprawdź kwotę, liczbę rat, dzień płatności i co się dzieje przy spóźnieniu.
5. Płać w terminie i zachowuj potwierdzenia przelewów do końca spłaty.

Na co uważać w ugodzie od wierzyciela

• Kwota wyższa niż w wezwaniu. Zapytaj, z czego wynika różnica: odsetki, koszty, opłaty.
• Zapis o natychmiastowej wymagalności całej kwoty po jednej spóźnionej racie. Jeśli jest, tym bardziej proponuj ratę z zapasem.
• Oświadczenie, że uznajesz dług w całości. Jeśli masz wątpliwości co do kwoty albo przedawnienia, nie podpisuj, dopóki ich nie wyjaśnisz.

Wierzyciel odmówił. Co teraz?

Odmowa nie zamyka sprawy. Bank, który odmawia restrukturyzacji, powinien uzasadnić to na piśmie, więc wiesz przynajmniej, czego mu zabrakło. Masz kilka dróg:

• Nowa propozycja. Inna rata, dłuższy okres albo jednorazowa wpłata na start pokazują dobrą wolę.
• Jednorazowa spłata z częściowym umorzeniem. Jeśli możesz zebrać część kwoty, na przykład od rodziny, zaproponuj ją w zamian za umorzenie reszty. Służy do tego wniosek o ugodę z częściowym umorzeniem długu. Pamiętaj, że umorzona część długu może być dla Ciebie przychodem do opodatkowania.
• Sąd. Jeśli sprawa trafi do sądu, w piśmie do sądu możesz prosić o rozłożenie zasądzonej kwoty na raty. Sąd robi to jednak tylko w szczególnie uzasadnionych sytuacjach.

Jeśli windykacja w tym czasie straszy Cię pismami, sprawdź, które z nich są groźne, a które nie, w artykule Windykacja straszy pismami.

Najczęstsze błędy przy prośbie o raty

• Prośba o raty przy przedawnionym długu. Uznajesz dług i tracisz najmocniejszą obronę.
• Rata „na pokaz”, za wysoka, żeby wierzyciel się zgodził. Po dwóch miesiącach ugoda się sypie.
• Ustalenia tylko przez telefon. Bez pisma nie masz dowodu, na co się umówiliście.
• Brak prośby o wstrzymanie odsetek. Jeśli nie poprosisz, odsetki karne mogą dalej rosnąć.
• Czekanie z reakcją. Im później, tym więcej kosztów windykacji, a potem sądu i komornika, które też spłacasz Ty.

Najczęstsze pytania