Jak usunąć się z BIK i KRD? Zapytania, spłacone długi i błędne wpisy

Spłaciłeś pożyczkę, dawno zapomniałeś o sprawie, a bank i tak odmawia kredytu. Powód często siedzi w raporcie: stara zaległość, wpis w rejestrze dłużników albo kilkanaście pytań banków po wnioskach, z których nic nie wyszło. Część z tych wpisów możesz usunąć sam, jednym pismem i bez płacenia firmom od „czyszczenia BIK”. Ten poradnik pokazuje, które wpisy da się usunąć, a których nie, i od czego zacząć.

BIK a KRD: czym się różnią?

To dwa różne miejsca i każde rządzi się innymi przepisami.

Najpierw sprawdź, co o Tobie widnieje. Raport BIK możesz zamówić bezpłatnie raz na pół roku jako kopię swoich danych na podstawie RODO. Informację z rejestrów dłużników sprawdzisz na stronach KRD, BIG InfoMonitor i ERIF.

Jak usunąć zapytania kredytowe z BIK?

Zapytanie to ślad, że bank sprawdzał Cię przy Twoim wniosku o kredyt. Kilka takich pytań w krótkim czasie może obniżyć Twoją ocenę w oczach kolejnego banku. W raporcie są widoczne zwykle przez 12 miesięcy.

Jeśli wniosek nie skończył się umową, bo bank odmówił albo sam zrezygnowałeś, możesz żądać usunięcia takiego zapytania. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach dotyczących BIK uznawał, że danych z wniosków, które nie zakończyły się umową, nie wolno trzymać do budowania modeli oceny klientów.

Pismo wysyłasz do banku lub firmy pożyczkowej, która zadała pytanie. Wymieniasz w nim konkretne zapytania z raportu: nazwę instytucji i datę.

Jak usunąć spłacony kredyt z BIK?

Tu wszystko zależy od tego, jak spłacałeś.

• Spłacałeś w terminie albo spóźniłeś się najwyżej 60 dni. Po spłacie bank może pokazywać te dane innym bankom tylko za Twoją zgodą. Zgodę zwykle podpisujesz przy umowie, ale możesz ją w każdej chwili wycofać. Wtedy dane znikają z części raportu, którą widzą kolejne banki.
• Spóźniłeś się ponad 60 dni. Bank może przetwarzać dane bez Twojej zgody do 5 lat od spłaty, ale tylko jeśli uprzedził Cię o tym, a od tej informacji minęło co najmniej 30 dni (art. 105a ust. 3 i 5 Prawa bankowego). Jeśli takiego uprzedzenia nie było, masz podstawę, żeby żądać usunięcia.

Jak usunąć wpis z KRD i innych rejestrów dłużników?

Firma może wpisać konsumenta do rejestru dłużników tylko wtedy, gdy spełni wszystkie warunki z ustawy (art. 14 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych):

• dług wynosi co najmniej 200 zł;
• zaległość trwa co najmniej 30 dni;
• co najmniej miesiąc wcześniej firma wysłała Ci wezwanie do zapłaty listem poleconym albo doręczyła je osobiście, z ostrzeżeniem o wpisie i nazwą rejestru;
• od dnia, w którym trzeba było zapłacić, nie minęło 6 lat.

Wpis powinien zniknąć albo zostać poprawiony, gdy:

• spłaciłeś dług. Wierzyciel ma 14 dni od dowiedzenia się o spłacie, żeby zaktualizować dane w rejestrze (art. 29 tej ustawy);
• dług nie istniał albo nie był Twój. Wtedy wierzyciel ma 14 dni na wniosek o usunięcie wpisu;
• minęło 6 lat od dnia, w którym trzeba było zapłacić. Rejestr usuwa dane konsumenta najpóźniej po tym czasie (art. 31). Przy długu stwierdzonym wyrokiem liczy się 6 lat od wyroku;
• wpis był bezpodstawny, na przykład nie dostałeś wcześniej wezwania z ostrzeżeniem.

Czego nie da się usunąć?

Bądźmy szczerzy: prawdziwy, aktualny dług zostanie w rejestrze, dopóki go nie spłacisz albo nie miną ustawowe terminy. To samo dotyczy poważnych opóźnień w BIK, o których bank Cię prawidłowo uprzedził. Firmy, które obiecują „wyczyszczenie BIK” w każdej sytuacji, często biorą kilkaset złotych za coś, co albo możesz zrobić sam, albo czego nie da się zrobić wcale.

Jeśli dług jest stary, sprawdź, czy się nie przedawnił. Jak to policzyć, opisujemy w poradniku Przedawnienie długu. A jeśli przeszedłeś upadłość konsumencką, przeczytaj artykuł Długi po upadłości konsumenckiej.

Krok po kroku: od raportu do czystej historii

1. Pobierz raporty. Raport BIK i informację z rejestrów dłużników, w których możesz figurować.
2. Zaznacz wpisy do usunięcia. Zapytania bez umowy, spłacone kredyty z małymi opóźnieniami, spłacone albo błędne długi w rejestrach.
3. Ustal adresata. Przy BIK to bank lub firma pożyczkowa, przy rejestrach to firma, która Cię wpisała.
4. Wyślij pismo listem poleconym i zachowaj potwierdzenie nadania. Przy spłaconym długu dołącz potwierdzenie spłaty.
5. Po miesiącu sprawdź raport ponownie. Jeśli firma nie odpowiedziała albo odmówiła bez podstawy, możesz złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, a przy instytucji finansowej zwrócić się do Rzecznika Finansowego.

Najczęstsze błędy

• Pisanie do samego BIK. BIK tylko przechowuje dane. Usunąć je może bank lub firma, która je przekazała.
• Usuwanie dobrej historii. Bez żadnej historii kredytowej też trudno o kredyt.
• Płacenie za „czyszczenie BIK”. To, co da się usunąć, zwykle usuniesz sam jednym pismem.
• Brak potwierdzenia spłaty. Bez dowodu trudno wymagać aktualizacji wpisu.
• Kilka wniosków o kredyt naraz. Każdy zostawia nowe zapytanie w raporcie. Najpierw uporządkuj historię, potem składaj wnioski.

Najczęstsze pytania