Zaległe składki ZUS: raty, odroczenie i umorzenie

Krótka odpowiedź

Jeśli masz zaległe składki ZUS, możesz złożyć wniosek o rozłożenie długu na raty albo odroczenie terminu płatności. ZUS może się zgodzić ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, a ulgę zapisuje się w umowie (art. 29 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Od składek rozłożonych na raty nie nalicza się odsetek za zwłokę od dnia po wpływie wniosku do ZUS (art. 29 ust. 2). Umorzenie jest trudniejsze: co do zasady wymaga całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2), ale własne składki przedsiębiorcy na ubezpieczenia społeczne ZUS może w uzasadnionych przypadkach umorzyć także bez niej (art. 28 ust. 3a).

Firma przestała przynosić dochód, a składki zaczęły się piętrzyć. Teraz przyszło upomnienie z ZUS i groźba egzekucji. Spłata wszystkiego naraz jest niemożliwa. ZUS nie jest jednak wierzycielem, z którym nie da się rozmawiać. Ustawa przewiduje raty, odroczenie i w niektórych sytuacjach umorzenie.

Raty, odroczenie, umorzenie: czym się różnią?

Ulga	Kiedy ZUS może się zgodzić	Forma
Raty albo odroczenie terminu płatności	Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, z uwzględnieniem Twoich możliwości płatniczych (art. 29 ust. 1)	Umowa z ZUS (art. 29 ust. 1a)
Umorzenie przy całkowitej nieściągalności	Na przykład gdy komornik albo naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku albo egzekucja nie pokryłaby nawet jej kosztów (art. 28 ust. 2 i 3)	Decyzja ZUS
Umorzenie własnych składek przedsiębiorcy	W uzasadnionych przypadkach, nawet bez całkowitej nieściągalności. Dotyczy składek na ubezpieczenia społeczne osób, które same są płatnikami (art. 28 ust. 3a). Nie obejmuje składki zdrowotnej ani składki na Fundusz Pracy. Części składek finansowanej przez Twoich pracowników ZUS co do zasady nie umarza (art. 30). Szczegółowe zasady tego umorzenia określa rozporządzenie (art. 28 ust. 3b)	Decyzja ZUS

Pilnuj rat i pamiętaj o opłacie prolongacyjnej

Przy rozłożeniu na raty albo odroczeniu ZUS ustala opłatę prolongacyjną na zasadach z Ordynacji podatkowej (art. 29 ust. 4). Jeśli nie zapłacisz raty w terminie, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna razem z odsetkami za zwłokę (art. 29 ust. 3). Proponuj więc ratę, którą naprawdę udźwigniesz. Jest też plus: jeśli płacisz raty w terminie i nie masz innych zaległości poza umową, uznaje się, że nie masz zadłużenia wobec ZUS (art. 29 ust. 5).

Jak złożyć wniosek krok po kroku

Sprawdź wysokość długu w upomnieniu albo na swoim koncie na PUE/eZUS.
Zdecyduj, o co prosisz: raty (ile i od kiedy), odroczenie (do kiedy) albo umorzenie, jeśli spełniasz warunki.
Opisz swoją sytuację konkretnie: dochody, wydatki, osoby na utrzymaniu, co spowodowało zaległości.
Dołącz dokumenty, o które prosi ZUS w formularzu wniosku. Przy umorzeniu jest to zwykle oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dokumenty o dochodach i wydatkach.
Złóż wniosek jak najszybciej. Jeśli ZUS rozłoży dług na raty, odsetki od tych składek przestaną rosnąć od dnia po wpływie wniosku.

Gotowy wniosek o raty lub umorzenie składek ZUS

Wniosek o rozłożenie zaległych składek na raty, a gdy dług dotyczy Twoich własnych składek z firmy, także o umorzenie części. Z uzasadnieniem i listą załączników. Sprawdzone przez prawnika. Od 49 zł.

Zobacz wniosek o raty lub umorzenie składek ZUS

ZUS odmówił umorzenia. Co dalej?

Od decyzji w sprawie umorzenia składek nie odwołujesz się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Przysługuje wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego stosuje się przepisy KPA o odwołaniach (art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Masz na to 14 dni od doręczenia decyzji (art. 129 § 2 KPA). Na decyzję Prezesa ZUS możesz złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Termin to 30 dni od jej doręczenia (art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skargę składasz za pośrednictwem ZUS (art. 54 § 1 tej ustawy).

Pamiętaj też, że zaległe składki ZUS przedawniają się co do zasady po 5 latach od dnia, w którym stały się wymagalne (art. 24 ust. 4), choć są od tego wyjątki. Od dnia zawarcia umowy o raty do terminu ostatniej raty przedawnienie nie biegnie (art. 24 ust. 5a). Jeśli dług jest stary, sprawdź przedawnienie przed złożeniem wniosku. Więcej o sprawach z urzędami: Sprawy urzędowe: odwołania, terminy i opłaty.

Najczęstsze pytania

Czy ZUS musi rozłożyć składki na raty?

Nie. ZUS może to zrobić ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, z uwzględnieniem Twoich możliwości płatniczych i stanu finansów ubezpieczeń społecznych (art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Czy po złożeniu wniosku przestają rosnąć odsetki?

Od składek, które ZUS rozłoży na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę od dnia po wpływie wniosku (art. 29 ust. 2). Jeśli ZUS odmówi, odsetki są liczone normalnie.

Kiedy ZUS umarza składki?

Co do zasady przy całkowitej nieściągalności, której przypadki wymienia art. 28 ust. 3. Własne składki przedsiębiorcy na ubezpieczenia społeczne ZUS może umorzyć w uzasadnionych przypadkach także bez niej (art. 28 ust. 3a).

Co się stanie, jeśli nie zapłacę raty?

Pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna razem z odsetkami za zwłokę (art. 29 ust. 3).

Czy od odmowy umorzenia mogę odwołać się do sądu?

Nie do sądu ubezpieczeń społecznych. Najpierw składasz wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji (art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 129 § 2 KPA). Na decyzję Prezesa ZUS przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w ciągu 30 dni od jej doręczenia (art. 53 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Bezpłatnie na e-mail

Darmowa ściąga: ile masz dni na odpowiedź na pismo z sądu, od komornika lub z urzędu

Terminy w jednej tabeli: nakaz zapłaty, wyrok, klauzula wykonalności, komornik, przywrócenie terminu, ZUS, decyzje urzędów, reklamacja, zwrot zakupu i przedawnienie. Do tego zasady liczenia dni.

Kto przygotował ten artykuł. Redakcja PismoOdRęki.pl. Przepisy sprawdzamy w aktualnych tekstach ustaw. Pisma, do których prowadzą linki, przygotował zespół Kancelarii Antywindyk, która od 2015 roku prowadzi sprawy przeciwko bankom, funduszom i firmom windykacyjnym. Poznaj nas.

Źródła i stan prawny. Artykuł opiera się na art. 24, 28, 29, 30 i 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199 ze zm. w ISAP), art. 129 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1691 w ISAP) oraz art. 52 do 54 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 143 ze zm. w ISAP). Stan prawny na 18 października 2026 r.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie. O udzieleniu ulgi decyduje ZUS.